Οι τελικές ρυθμίσεις για ένα σύγχρονο σωφρονιστικό σύστημα :: Υπουργείο Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων :: Ministry of Justice, Transparency and Human Rights

Δηλώσεις του Υπουργού Δικαιοσύνης κ. Σωτήρη Χατζηγάκη

Επίσης κατατίθεται η κύρωση της Σύμβασης του Λαζαρότε για την προστασία παιδιών από την γενετήσια εκμετάλλευση και κακοποίησή τους.

Ο Υπουργός Δικαιοσύνης κ. Σωτήρης Χατζηγάκης τηρώντας αυστηρά το χρονοδιάγραμμα των δεσμεύσεων που ανέλαβε δημόσια με δηλώσεις του θα προσπαθήσει τόσο να συζητηθεί και να ψηφιστεί το συντομότερο δυνατό, όσο και να δρομολογηθούν παράλληλα ειδικές διοικητικές αποφάσεις με τις οποίες θα καθιερωθεί ένα νέο κλίμα καλύτερης λειτουργίας και διαβίωσης μέσα στις φυλακές και μεταχείρισης των κρατουμένων.

Η δέσμη των μέτρων αυτών, που αποτελούν θαρραλέα και ριζοσπαστικά βήματα, γίνονται με πνεύμα ανθρώπινης κατανόησης και ευαισθησίας και θα συνεχιστούν με νέες πρωτοβουλίες του Υπουργείου Δικαιοσύνης όπως εκείνες ειδικά για τους χρήστες και καταδικασμένους για υποθέσεις ναρκωτικών, τους υπόδικους οικονομικούς μετανάστες, το ταχύρυθμο πρόγραμμα σύγχρονων φυλακών κ.λπ.

Η δέσμη των μέτρων αυτών αποτελεί την αφετηρία και όχι το τέλος για μια νέα κατάσταση μέσα στα Σωφρονιστικά Καταστήματα.

Οι συνθήκες κράτησης πρέπει να ανταποκρίνονται στις σύγχρονες αντιλήψεις και ανάγκες της κοινωνίας και να βοηθούν πράγματι στον σωφρονισμό και την ομαλή κοινωνική επανένταξη των κρατουμένων. Γι' αυτό τα μέτρα αυτά, προκειμένου να εφαρμοστούν και να διευρυνθούν, χρειάζονται στήριξη από όλους τους παράγοντες της Πολιτείας που είναι αρμόδιοι να τα ψηφίσουν, να τα εφαρμόσουν και να τα υποστηρίξουν ευρύτερα.

Ιδιαίτερα προσδοκώ την συνδρομή αυτή από τα πολιτικά κόμματα και τους κοινωνικούς φορείς, από τους λειτουργούς της Δικαιοσύνης και τους ίδιους τους φυλακισμένους συνανθρώπους μας και από τον κάθε πολίτη.

Αυτό το νέο κλίμα, η νέα κατάσταση στο Σωφρονιστικό σύστημα πρέπει να επιτύχει για τι μας αφορά όλους.

Δεν πρέπει να υπονομευτεί από ακραίες διεκδικήσεις ορισμένων - σε αντίθεση με την αυτοσυγκράτηση και την αποτελεσματική ειρηνική συμπεριφορά όλων των κρατουμένων - οι οποίες θα οδηγούσαν σε ευτελισμό της λειτουργίας της ποινής και σε αντίθεση με τα αισθήματα της κοινωνίας.

Ιδιαίτερα εκείνων των φορέων και των πολιτών που έχουν πληγεί και έχουν θύματα από κοινωνικά εγκλήματα όπως το εμπόριο των ναρκωτικών, οι στυγερές δολοφονίες, οι ληστείες, η εμπορία παιδιών και γυναικών και η σεξουαλική κακοποίηση παιδιών.

Η δέσμη όλων των νέων ρυθμίσεων, μειώσεων ποινών, νέων συνθηκών διαβίωσης αφορά το σύνολο των κρατουμένων, όπως μπορεί να διαπιστώσει κάθε καλόπιστος κριτής.

-Με τα μέτρα αυτά τερματίζεται το θλιβερό φαινόμενο της συμβίωσης σε ορισμένες φυλακές μεταξύ καταδικασμένων με ελαφρές ποινές και εκείνων που έχουν καταδικαστεί για βαρύτερα ποινικά αδικήματα.

-Δρομολογείται μια νέα συστηματική πολιτική για την αισθητή αποσυμφόρηση των φυλακών και την καλύτερη διαβίωση των κρατουμένων και αριθμητικά και ποιοτικά.

-Δημιουργείται ένα γενικό κλίμα επιείκειας και κατανόησης τόσο ανάμεσα στην κοινωνία, όσο και στη Δικαιοσύνη και τις διοικήσεις των φυλακών. Πνεύμα το οποίο ο Υπουργός Δικαιοσύνης κ. Σωτήρης Χατζηγάκης εύχεται και ελπίζει να πραγματοποιηθεί και σε θέματα όπως οι προφυλακίσεις, οι καταδικαστικές ποινές για ορισμένα αδικήματα, η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη των κρατουμένων, οι άδειες εξόδου, τα ευεργετικά ημερομίσθια, οι εκπαιδευτικές δυνατότητες μέσα στις φυλακές, η διεύρυνση του θεσμού του ελεύθερου επισκεπτηρίου, οι δημιουργικές δραστηριότητες μέσα στις φυλακές, οι μεταγωγές οι νέοι θεσμοί εναλλακτικών μορφών κράτησης κ.α.

Όλοι οι κρατούμενοι και οι καταδικασθέντες γενικώς, για διάπραξη πλημμελημάτων, απολύονται ή απαλλάσσονται από την έκτιση της ποινής εφόσον έχουν εκτίσει το 1/5 της ποινής για διετή καταδίκη και το 1/3 της ποινής για καταδίκη μεγαλύτερη των δύο ετών. Για όλες τις παραπάνω κατηγορίες αποφυλάκισης δεν προβλέπεται η καταβολή χρηματικού ποσού για την εξαγορά της ποινής (εφάπαξ εφαρμογή του μέτρου).
Προβλέπεται η δυνατότητα μετατροπής της μέχρι πέντε έτη περιοριστικής της ελευθερίας ποινής, για πλημμελήματα ή κακουργήματα σε χρηματική ποινή (εφάπαξ εφαρμογή του μέτρου). Η μετατροπή επέρχεται αυτοδικαίως. Τούτο ισχύει και για όσους εμπλέκονται σε υποθέσεις ναρκωτικών και έχουν καταδικαστεί με ποινές μέχρι πέντε (5) χρόνια.

Σε περιπτώσεις κατά τις οποίες αποδεδειγμένα ο κατηγορούμενος δεν μπορεί να εξαγοράσει την ποινή του η οποία ειδικώς για τις περιπτώσεις αυτές αποφυλάκισης ορίζεται σε τρία ευρώ για κάθε ημέρα υπολειπόμενης ποινής τότε το Δικαστήριο μπορεί να μειώσει την ποινή εξαγοράς σε ένα ευρώ την ημέρα.

Επίσης, στις κοινές διατάξεις που ισχύουν για όλους τους καταδίκους, υπάγονται και οι καταδικασθέντες για υποθέσεις ναρκωτικών γενικώς, εφόσον εκτίσουν τα 3/5 της ποινής τους αντί των 4/5 που ισχύει έως σήμερα. (Η ρύθμιση αυτή, όπως και άλλες, αποτελεί τροποποίηση, επί το ευνοϊκότερο, της σχετικής νομοθεσίας των κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ για τις υποθέσεις ναρκωτικών).
Εξαίρεση προβλέπεται μόνο για αυτούς, οι οποίοι έχουν καταδικασθεί για εμπορία ναρκωτικών κατ' επάγγελμα και ιδιαίτερα όσους εμπορεύτηκαν μεγάλη ποσότητα ναρκωτικών. Σύμφωνα με εκτίμηση της ηγεσίας του ΚΕΣΦ η ρύθμιση του Υπουργείου Δικαιοσύνης αφορά ευεργετικά τα 2/3 (δύο τρίτα) από τους 4.900 των καταδικασμένων για ναρκωτικά και περιλαμβάνει όλους τους χρήστες οι οποίοι έχουν καταδικαστεί σε συνδυασμό με άλλα ποινικά αδικήματα, όπως επίσης τους χρόνια εξαρτημένους οι οποίοι έχουν καταδικαστεί για διακίνηση και περιστασιακή εμπορία. Εξαίρεση υπάρχει μόνο για τις παραπάνω κατηγορίες οργανωμένης εμπορίας ναρκωτικών ουσιών ή όσων επίσης επιδίδονται στην πώληση ναρκωτικών σε ανήλικα πρόσωπα (σχολεία, πλατείες κ.λ.π.) ή μετέρχονται κατά την τέλεση των πράξεων αυτών ή προς σκοπό διαφυγής την χρήση όπλων ή ότι όλες οι περιστάσεις μαρτυρούν ότι είναι ιδιαίτερα επικίνδυνος κατά την κρίση του δικαστηρίου.
Θεσπίζεται, σύντομα, η επέκταση της υφ' όρον απόλυσης, πέραν των πασχόντων από AIDS, και στις κατηγορίες των τετραπληγικών, των πασχόντων από χρόνια νεφρική ανεπάρκεια και οι οποίοι υποβάλλονται σε τακτική αιμοκάθαρση και των πασχόντων από ανθεκτική φυματίωση, όπως αυτή βεβαιώνεται μετά απόφαση της αρμόδιας Πρωτοβάθμιας Υγειονομικής Επιτροπής.

Συγκεκριμένα: η μη αθροιστική έκτιση των ποινών και ο τρόπος καθορισμού συνολικής πειθαρχικής ποινής είναι ευνοϊκότερος για τους καταδίκους και ανάλογος με τα ισχύοντα για την εκτέλεση των στερητικών της ελευθερίας ποινών.

Αυξάνεται κατά μία μέρα η άδεια των κρατουμένων (από πέντε σε έξι μέρες και από οκτώ σε εννέα, ανά δίμηνο), πέραν των δύο ημερών που ήδη έχουν χορηγηθεί πρόσφατα για οδοιπορικά (άρθρο 58 του ν. 3659/2008).
Εξομοιώνονται οι προϋποθέσεις για την χορήγηση τακτικών αδειών στους καταδίκους για εγκλήματα του νόμου περί ναρκωτικών με εκείνες που ισχύουν για τους καταδίκους για άλλα εγκλήματα. Εξαίρεση προβλέπεται μόνο για αυτούς, οι οποίοι έχουν καταδικασθεί για εμπορία ναρκωτικών κατ' επάγγελμα ή εμπορεύτηκαν μεγάλη ποσότητα ναρκωτικών.
Για την χορήγηση της άδειας απαιτείται πλέον η έκτιση του 1/5 της ποινής και η κράτηση να έχει διαρκέσει τρεις μήνες (όχι πλέον έκτιση των 2/5 και κράτηση τουλάχιστον ένα έτος).
Ήδη, με Ειδική Εγκύκλιο που υπέγραψε ο Γ.Γ. του Υπουργείου Δικαιοσύνης κ. Κ. Γκλέτσος, και απεστάλη προς τους Δ/ντες των Καταστημάτων Κράτησης της χώρας, συνιστάται η ειδική αιτιολόγηση των αποφάσεων του αρμοδίου οργάνου, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 54 και επόμενα του Σωφρονιστικού Κώδικα, για τους λόγους απόρριψης της αίτησης κρατουμένων, προκειμένου να τους χορηγηθούν τακτικές και έκτακτες άδειες. Στην εγκύκλιο τονίζεται ότι με αφορμή την ειδική έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη, εφιστάται η προσοχή των Δ/ντων των Καταστημάτων Κράτησης της χώρας και των αρμοδίων οργάνων, για τη πιστή εφαρμογή των ανωτέρω διατάξεων, στις περιπτώσεις απορριπτικών αποφάσεων σε αιτήσεις χορήγησης τακτικών αδειών στους κρατουμένους.

Ήδη καθιερώθηκε η ελεύθερη πρόσβαση στα μέλη της Διακομματικής Επιτροπής της Βουλής και στους Εκπροσώπους του Συνηγόρου του Πολίτη. Επίσης ανώτεροι υπηρεσιακοί παράγοντες του Υπουργείου Δικαιοσύνης και ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου κ. Κ. Γκλέτσος έχουν πραγματοποιήσει και θα συνεχίσουν να πραγματοποιούν σειρά προγραμματισμένων επαφών με τις διοικήσεις αλλά και τους κρατούμενους σε διάφορες φυλακές της χώρας.

Ενσωμάτωση στην εθνική νομοθεσία της απόφασης- πλαισίου του Συμβουλίου της Ευρώπης 2004/757

Ειδικά σε ότι αφορά τη δικαστική αντιμετώπιση των κατηγορουμένων για υποθέσεις ναρκωτικών δημιουργείται ένα νέο σύγχρονο πλαίσιο με την ενσωμάτωση της στην εθνική νομοθεσία της απόφασης- πλαισίου του Συμβουλίου της Ευρώπης 2004/757.

Συγκεκριμένα ο Υπουργός Δικαιοσύνης κ. Σωτήρης Χατζηγάκης, ικανοποιώντας αιτήματα διαφόρων κοινωνικών φορέων, αποφάσισε να καταθέσει μαζί με τα προαναφερθέντα μέτρα στη Βουλή προς ψήφιση νομοθετική ρύθμιση για την προσαρμογή της εθνικής νομοθεσίας προς την Απόφαση-Πλαίσιο 2004/757/ΔΕΥ του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης «για τη θέσπιση ελάχιστων διατάξεων σχετικά με τα στοιχεία της αντικειμενικής υπόστασης των εγκλημάτων και τις ποινές που ισχύουν στον τομέα της παράνομης διακίνησης ναρκωτικών».

Η ενσωμάτωση αυτή θα δημιουργήσει ένα σύγχρονο και ρεαλιστικό πλαίσιο για καλύτερη ισονομία και απονομή της Δικαιοσύνης στο θέμα της αντιμετωπίσεως των συλληφθέντων και των κρατουμένων σε σχέση με τα ναρκωτικά.

ΟΙ ΝΕΕΣ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΧΡΗΣΤΕΣ, ΥΠΟΔΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΔΙΚΟΥΣ ΓΙΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ

Στο νομοσχέδιο που κατατίθεται εντός των επόμενων ημερών στη Βουλή, με ειδική διάταξη προβλέπεται:

Ο άμεσος 24ωρος έλεγχος εκείνων που συλλαμβάνονται αν έχουν πάρει ουσίες, ώστε να μπορούμε να κάνουμε το διαχωρισμό με τους εμπόρους των ναρκωτικών.
Κατά μαχητό τεκμήριο, όποιος συλληφθεί να κατέχει ποσότητα μέχρι 1,5 (ενάμισι) γραμμαρίου είτε ηρωίνης, είτε κοκαϊνης, ή ποσότητα είτε μέχρι 20 (είκοσι) γραμμαρίων ακατέργαστης κάνναβης, είτε μέχρι 2,5 (δυόμισι) γραμμαρίων κατεργασμένης κάνναβης, δύναται να θεωρηθεί ότι είναι για προσωπική του χρήση.
Επίσης, στο ίδιο νομοσχέδιο περιλαμβάνονται ριζοσπαστικά μέτρα για την αντιμετώπιση των ναρκωτικών και την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, θα προβλέπεται η αντιμετώπιση των ασθενών από ναρκωτικές ουσίες με υποκατάστατες ουσίες.

- Αναβαθμίσαμε το Κέντρο Απεξάρτησης στον Ελαιώνα Θηβών και δημιουργήσαμε νέο ανεξάρτητο Τμήμα Απεξάρτησης Γυναικών

- Έχουμε δρομολογήσει τη δημιουργία νέων Κέντρων Απεξάρτησης, αρχής γεννωμένης στην Κασσάνδρα, όπου υπάρχουν ήδη εγκαταστάσεις..

Το Υπουργείο Δικαιοσύνης προωθεί και έχει ήδη δρομολογήσει:

- τη λειτουργία Προγράμματος Συμβουλευτικής Υποστήριξης σταδιακά σε όλα τα Καταστήματα Κράτησης της χώρας

- την ενίσχυση των συμβουλευτικών προγραμμάτων απεξάρτησης τοξικομανών κρατουμένων

- τη δημιουργία σε όλα τα νέα υπό κατασκευή Καταστήματα Κράτησης των κατάλληλων υποδομών για τη λειτουργία ειδικών θεραπευτικών τμημάτων για τους ουσιοεξαρτημένους κρατουμένους.

Τέλος, έχει προγραμματισθεί η προμήθεια νέων υπερσύγχρονων συσκευών ανίχνευσης ουσιών για όλα τα Καταστήματα Κράτησης για την αντιμετώπιση της διακίνησης.

Συστηματικά αποκρύπτεται από ορισμένους ότι τα τολμηρά και γενναία μέτρα του Υπουργείου Δικαιοσύνης που θα ανακοινώσει αύριο ο κ. Χατζηγάκης δεν αφορούν ευεργετικά μόνο και μόνο τους εξής βαρυποινίτες:

Πράγματι, αυτές τις δύο κατηγορίες δεν αφορούν τα ευεργετικά μέτρα αποφυλάκισης και μείωσης των ποινών.

Επίσης, μόνο οι καταδικασμένοι για εμπορία ναρκωτικών κατ' επάγγελμα ή όσοι εμπορεύτηκαν ιδιαίτερα μεγάλη ποσότητα ναρκωτικών, εξαιρούνται από την χορήγηση τακτικών αδειών, ανά δίμηνο, όπως ισχύει για όλους τους άλλους κατάδικους.

Το Υπουργείο Δικαιοσύνης αδυνατεί να ικανοποιήσει και τα αιτήματα αυτά, δεδομένης της δέσμευσής του από διεθνείς νομοθεσίες και πρακτικές και λαμβάνοντας υπόψη τα αισθήματα της συντριπτικής πλειοψηφίας της κοινής γνώμης, τις προγραμματικές θέσεις των κομμάτων, τις δικαστικές αποφάσεις της Δικαιοσύνης και τα υπομνήματα φορέων προστασίας από κοινωνικά εγκλήματα, καθώς και τα ίδια τα θύματα των εγκλημάτων αυτών. Υπάρχει ένα όριο επιείκειας, το οποίο δεν μπορεί να ξεπεραστεί και δεν βρίσκει εύκολα κανένα συνήγορο.

Βεβαίως, αποτελεί καθήκον της Πολιτείας και του Υπουργείου Δικαιοσύνης να βελτιωθούν οι συνθήκες κράτησης, περίθαλψης, απασχόλησης, επικοινωνίας και ανθρώπινης διαβίωσης και για τις κατηγορίες αυτές κρατουμένων.

Ως προς την αποσυμφόρηση γενικότερα και τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης μέσα στις φυλακές, το Υπουργείο Δικαιοσύνης υλοποιεί ένα μεγαλόπνοο πρόγραμμα κατασκευής, επέκτασης και ανακαινίσεως των σωφρονιστικών καταστημάτων της χώρας, το οποίο θα αποσυμφορήσει τις φυλακές.

- Με τα 4 νέα Καταστήματα Κράτησης που έχουν ολοκληρωθεί και λειτουργούν τους τελευταίους 12 μήνες.

- Με τα 3 νέα Καταστήματα που ολοκληρώνονται και τίθενται σε λειτουργία έως το τέλος του 2009, και τις νέες Πτέρυγεςσε άλλα 2 Καταστήματα.

- Με τη δρομολογημένη κατασκευή άλλων 4 Καταστημάτων εντός της επόμενης διετίας, το πολύ τριετίας,

Οι νέες φυλακές αυτές δεν σκοπεύουν απλώς στην επίλυση του προβλήματος της αποσυμφόρησης, αλλά και στη βελτίωση της καθημερινής διαβίωσης, σε σύγχρονες συνθήκες μέσα στις φυλακές και κυρίως στη διευκόλυνση μιας σειράς μέτρων μόρφωσης, εκπαίδευσης, θεραπευτικής αγωγής και γενικά προετοιμασίας για ομαλή κοινωνική ένταξη.

Τα εξαγγελθέντα μέτρα ικανοποιούν κατά συντριπτική πλειοψηφία τα αιτήματα των κρατουμένων.

Το γεγονός ότι ο Υπουργός Δικαιοσύνης στη παρούσα φάση δε μπορεί να κάνει επισκέψεις στις φυλακές είναι εύλογο. Ωστόσο, επισκέψεις έχουν πραγματοποιηθεί στο παρελθόν και θα πραγματοποιηθούν και στο μέλλον και ο Υπουργός Δικαιοσύνης θα εξακολουθήσει να παρακολουθεί από κοντά όλα τα προβλήματα.

Δυστυχώς υπάρχουν ορισμένοι κύκλοι οι οποίοι υποδαυλίζουν τη σημαντική αυτή προσπάθεια που γίνεται, προκαλώντας ερωτηματικά για το τι ακριβώς ητούν και τι επιδιώκουν με τη στάση τους αυτή. Διότι το να ανοίξουν οι φυλακές και να βγουν όλοι οι κρατούμενοι δεν είναι κάτι το φυσικό. Η κοινωνία θέλει να έχει τις άμυνές της. Κοντά στην ειδική πρόληψη πρέπει να υπάρχει και η γενική πρόληψη.

Το Υπουργείο Δικαιοσύνης προσπαθεί με κάθε τρόπο να αποσυμφορήσει τις φυλακές και να δημιουργήσει τις καλύτερες των προϋποθέσεων μέσα στις οποίες θα ζουν οι κρατούμενοι. Αναγνωρίζει ότι υπάρχουν συσσωρευμένα προβλήματα, από πολλά χρόνια, και προσπαθεί με κάθε τρόπο -και στις υποδομές, αλλά και με τα μέτρα που λαμβάνονται σήμερα- να επιλυθούν τα προβλήματα αυτά.

Το Υπουργείο Δικαιοσύνης ζητά την εμπιστοσύνη των κρατουμένων. Τους βλέπουμε και προσεγγίζουμε τα πράγματα με ανθρωπιά και κατανόηση. Αλλά από εκεί και πέρα θα πρέπει και την ειδική πρόληψη αυτών των ανθρώπων να φροντίσουμε, αλλά και γενικότερα το συμφέρον της κοινωνίας η οποία θέλει μια ισονομία, μια ισορροπία, μια ηρεμία και απέναντι στους ανθρώπους οι οποίοι βλάφθηκαν από ορισμένους κρατούμενους.

Σε κάθε περίπτωση, το Υπουργείο Δικαιοσύνης προσεγγίζει με ιδιαίτερη συμπάθεια, ενδιαφέρον και με ανθρωπισμό τα προβλήματα των κρατουμένων και θα δοθούν ριζοσπαστικές λύσεις οι οποίες ποτέ μέχρι σήμερα δεν είχαν δοθεί.