Παρουσίαση
από τον Υπουργό Δικαιοσύνης ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑ
του νομοσχεδίου για την αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας
στην Κυβερνητική Επιτροπή
(8-8-2006)
Η νομοθετική μας πρωτοβουλία για την καταπολέμηση της ενδοοικογενειακής βίας θέτει τον δάκτυλο επί τον τύπο τον ήλων ενός προβλήματος το οποίο αποτελεί, ουσιαστικά, ακόμη κοινωνικό ταμπού. Ενός προβλήματος του οποίου γνώριζα την ύπαρξη, αλλά ? ομολογώ ? δεν υποψιαζόμουν την έκταση?
Προσωπικά, με συγκλόνισε η συνειδητοποίηση ότι φαινόμενα συστηματικής βάναυσης συμπεριφοράς ταλανίζουν τουλάχιστον μια στις τρεις ελληνικές οικογένειες! Και τούτο, πρέπει να υπογραμμίσω, ανεξαρτήτως οικονομικής κατάστασης ή μορφωτικού επιπέδου των μελών της. Μια στις τρεις οικογενειακές εστίες αποτελεί πεδίο μαρτυρίου, με θύματα γυναίκες πρωτίστως, αλλά και ανυπεράσπιστα παιδιά, ή ανήμπορους υπερήλικες.
Αυτό μας λένε οι μαρτυρίες, τα στοιχεία, οι έρευνες που διαθέτουμε. Είναι η απεχθής πραγματικότητα ? απέναντι στην οποία δεν μπορούμε να κωφεύουμε και δεν έχουμε το δικαίωμα να σιωπούμε. Η βία μέσα στην οικογένεια δεν αποτελεί ιδιωτική υπόθεση, αλλά σοβαρή κοινωνική παθογένεια. Παραβιάζονται τα ατομικά δικαιώματα και βιάζεται η ανθρώπινη αξιοπρέπεια αδιανόητα μεγάλου αριθμού γυναικών, παιδιών και υπερηλίκων μέσα στην ίδια την οικογενειακή τους καθημερινότητα μέσα στο ίδιο τους το σπίτι! Κι αυτό είναι κάτι που μια σύγχρονη Πολιτεία δεν μπορεί να ανεχθεί, κάτι που σε μια σύγχρονη δημοκρατική κοινωνία δεν έχει θέση.
Το νομοσχέδιο αυτό συστρατεύει όλους τους φορείς της Πολιτείας σε μια προσπάθεια να αντιμετωπισθούν αυστηρά και αποφασιστικά τα ακραία φαινόμενα αυταρχισμού και αυθαιρεσίας μέσα στην ελληνική οικογένεια. Σε μια προσπάθεια να προστατευθούν αποτελεσματικά τα θύματα της ενδοοικογενειακής βαρβαρότητας. Να ακουσθούν καθαρά οι μέχρι σήμερα σιωπηλοί μάρτυρες μιας κατ? όνομα μόνο οικογενειακής ζωής.
Στόχος μας είναι:
- η περιφρούρηση της ελευθερίας, της αξιοπρέπειας και της αυτοδιάθεσης του ατόμου εντός των οικογενειακών τειχών
- η προστασία ιδιαίτερα της γυναίκας, σε βάρος της οποίας συνήθως εκδηλώνεται η ενδοοικογενειακή βία, με αποτέλεσμα την παραβίαση της συνταγματικής αρχής της ισότητας των δύο φύλων, και την παρεμπόδιση της ελεύθερης ανάπτυξης της γυναικείας προσωπικότητας
- η προστασία της σωματικής αλλά και ψυχικής υγείας του παιδιού
- η οριοθέτηση ενός υγιούς οικογενειακού περιβάλλοντος.
-----0-----
Στο πλαίσιο αυτό, το νομοθέτημά μας εισάγει 5 κρίσιμες μεταρρυθμιστικές τομές, στις οποίες θα ήθελα να σταθώ ιδιαίτερα:
- Για πρώτη φορά, καθιερώνεται ο πρωτοπόρος θεσμός της δικαστικής διαμεσολάβησης, προκειμένου για εγκλήματα ενδοοικογενειακής βίας πλημμεληματικού χαρακτήρα ? όχι για βαριά εγκλήματα, δηλαδή για κακουργήματα. Δράστης και θύμα καλούνται ενώπιον του αρμόδιου εισαγγελέα, συνεπικουρούμενου από κοινωνικούς λειτουργούς, ψυχολόγους και άλλους ειδικούς, προκειμένου να καταβληθούν όλες οι δυνατές προσπάθειες για την αποκατάσταση της αρμονικής συμβίωσης και της οικογενειακής ειρήνης.
Γι- α πρώτη φορά, αντιμετωπίζεται πλέον ως έγκλημα ενδοοικογενειακής βίας ο εξαναγκασμός σε ερωτική πράξη χωρίς την ελεύθερη βούληση και των δύο συμβίων, σύμφωνα με τα ισχύοντα στα κράτη-μέλη της Ε.Ε.
- Για πρώτη φορά, απαγορεύεται ρητά η σωματική βία σε βάρος ανηλίκων ως μέσου σωφρονισμού στο πλαίσιο της ανατροφής τους. Η χώρα μας εναρμονίζεται έτσι με τις συστάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης και της Επιτροπής του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού, καθώς και με τη δημόσια θέση του Συνηγόρου του Πολίτη.
- Για πρώτη φορά, όλο το πλέγμα των μέτρων εφαρμόζεται και στις περιπτώσεις σταθερής συμβίωσης μεταξύ ανδρός και γυναικός εκτός γάμου.
- Γιαπρώτη φορά, η άσκηση ενδοοικογενειακής βίας συνιστά πλέον τεκμήριο κλονισμού του γάμου (όπως η περίπτωση μοιχείας, διγαμίας και επιβουλής της ζωής).
Έτσι,
- Η απλή σωματική βλάβη τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον 1 έτους.
- Η επικίνδυνη ή βαριά σωματική βλάβη τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον 2 ετών.
- Αν επακολουθήσει βαριά πάθηση σωματική ή διανοητική επιβάλλεται κάθειρξη μέχρι 10 ετών.
Εξάλλου, με το νομοσχέδιο θεσπίζονται 6 νέες εγκληματικές συμπεριφορές που μέχρι σήμερα δεν θεωρούνταν καν αξιόποινες πράξεις σε ενδοοικογενειακό επίπεδο. Συγκεκριμένα:
- Τιμωρούνται με ιδιαίτερη αυστηρότητα (φυλάκιση τουλάχιστον 2 ετών) πράξεις ενδοοικογενειακής βίας που τελούνται ενώπιον ανηλίκου σε βάρος άλλου μέλους της οικογένειάς του, καθώς είναι επιστημονικά αποδεδειγμένο ότι παρόμοιες πράξεις σφραγίζουν ανεξίτηλα τα παιδιά, που εν συνεχεία ως ενήλικες αναπαράγουν στη μεγάλη πλειονότητά τους τα ίδια βίαια πρότυπα στις δικές τους οικογένειες.
- Με ιδιαίτερη αυστηρότητα επίσης τιμωρούνται (φυλάκιση τουλάχιστον 2 ετών) οι πράξεις ενδοοικογενειακής βίας σε βάρος εγκύου.
- Αντίστοιχη αυστηρότητα προβλέπεται σε περιπτώσεις πράξεων ενδοοικογενειακής βίας σε βάρους μέλους της οικογένειας που δεν μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του (υπερήλικες, ανάπηροι, ασθενείς κ.λ.π.).
- Επιβάλλεται βαριά ποινή (κάθειρξη τουλάχιστον 10 ετών) αν το θύμα είναι ανήλικος ? στην περίπτωση μεθοδευμένης πρόκλησης έντονου σωματικού πόνου ή σωματικής εξάντλησης επικίνδυνης για την υγεία.
-
- Αντίστοιχη ποινή προβλέπεται σε περίπτωση πρόκλησης ψυχικού πόνου ικανού να επιφέρει σοβαρή ψυχική βλάβη, ιδίως με την παρατεταμένη απομόνωση του θύματος
.
- Τα παραπάνω ισχύουν και όταν ο δράστης εργάζεται σε φορέα παροχής κοινωνικής μέριμνας (οίκοι ευγηρίας και παρεμφερή ιδρύματα) και η πράξη του στρέφεται κατά προσώπου που δέχεται της υπηρεσίες του εν λόγω φορέα.
-----0-----
Βασικός στόχος είναι, όμως, και η ενεργή κοινωνική προστασία, στήριξη και συμπαράσταση στα θύματα ενδοοικογενειακής βίας. Προς τούτο:
- Προβλέπεται η υποχρέωση της αστυνομίας να ενημερώνει το θύμα για τις δυνατότητες παροχής πλήρους ηθικής και της αναγκαίας υλικής συμπαράστασης από τους υφιστάμενους Προνοιακούς και Κοινωνικούς φορείς της Πολιτείας και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Οι φορείς αυτοί αναλαμβάνουν την κοινωνική στήριξη των κακοποιηθέντων μέσα στην οικογένεια με τηλεφωνική γραμμή άμεσης κοινωνικής βοήθειας ? αρ. τηλ. 197 ?, κέντρα κοινωνικής στήριξης, συμβουλευτικούς σταθμούς, ξενώνες φιλοξενίας, υπηρεσία διαχείρισης κρίσεων (όπως ενδεικτικά: Εθνικό Κέντρο ¶μεσης Κοινωνικής Βοήθειας ? ΕΚΑΚΒ ?, 2 Συμβουλευτικοί Σταθμοί Κακοποιημένων Γυναικών της Γενικής Γραμματείας Ισότητας, Γραφείο Ισότητας του Δήμου Αθηναίων, Κέντρο Στήριξης Οικογένειας Αρχιεπισκοπής, Ξενώνας Δήμου Αθηναίων, Ξενώνας Αρχιεπισκοπής, Ιατροπαιδαγωγικοί Σταθμοί, Εταιρεία Προστασίας Ανηλίκων, Εισαγγελία Ανηλίκων, Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού, διάφορα Σωματεία και Εστίες κ.ά.).
- Υποχρεούνται οι δάσκαλοι και καθηγητές των δημοσίων και ιδιωτικών σχολείων, καθώς και οι υπεύθυνοι των Μονάδων Προσχολικής Αγωγής, να ενημερώνουν αμέσως τις εισαγγελικές και αστυνομικές αρχές, όταν διαπιστώσουν σωματική κακοποίηση μαθητή τους από μέλος της οικογένειάς του.
- Προβλέπεται η αυτεπάγγελτη ποινική δίωξη του δράστη και η υποχρεωτική εφαρμογή της αυτόφωρης διαδικασίας, αν δεν τελεσφορήσει η ποινική διαμεσολάβηση, κατά την οποία ο δράστης καλείται δεσμευτικά να άρει ή να αποκαταστήσει τις συνέπειες της πράξης του και να παρακολουθήσει ειδικό συμβουλευτικό-θεραπευτικό πρόγραμμα. Μέχρι σήμερα η ποινική δίωξη για απλές σωματικής βλάβες ησκείτο μόνο κατ΄ έγκληση.
- Προβλέπεται, επίσης, η δυνατότητα επιβολής από το δικαστήριο συγκεκριμένων περιοριστών όρων ? π.χ. απομάκρυνση του δράστη από την οικογενειακή κατοικία, απαγόρευση προσέγγισης στο χώρο κατοικίας ή εργασίας του θύματος κ.ά ? με σκοπό την προστασία του θύματος και των άλλων μελών της οικογένειας.
- Απαγορεύεται η δημοσιοποίηση των στοιχείων του δράστη και του θύματος κατά το στάδιο της προδικασίας, ώστε να αποτραπεί ο στιγματισμός της οικογένειας ? και ιδιαίτερα των παιδιών ? στο ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον.
- Προβλέπεται επιμήκυνση του χρόνου παραγραφής των αδικημάτων ενδοοικογενειακής βίας σε βάρος ανηλίκου, έτσι ώστε να αποτρέπεται το ενδεχόμενο ατιμωρησίας του δράστη. Ο χρόνος παραγραφής αρχίζει πλέον από την ενηλικίωση του θύματος.
- Παρέχεται απαλλαγή του θύματος ενδοοικογενειακής βίας από τα δικαστικά έξοδα, για τις άμεσα απαιτούμενες νομικές διαδικασίες, εφόσον το θύμα βρίσκεται σε προσωρινή αδυναμία να κινήσει τις προβλεπόμενες διαδικασίες για την προστασία του.
Επιπλέον, αυστηροποιούνται οι ποινές για ορισμένες ήδη ποινικά κολάσιμες συμπεριφορές στο ενδοοικογενειακό πλαίσιο.
Συγκεκριμένα, τιμωρούνται βαρύτερα:
- Η πρόκληση βαριάς σωματικής βλάβης και η πρόκληση βαριάς σωματικής ή διανοητικής πάθησης από βάναυση συμπεριφορά.
- Η πρόκληση σωματικής κάκωσης ή βλάβης της υγείας ενός μέλους της οικογένειας από άλλο μέλος.
- Η ενδοοικογενειακή βία ή απειλή με στόχο τον εξαναγκασμό του θύματος σε πράξη, παράλειψη ή ανοχή.
-----0-----
Το νομοσχέδιο, όπως εκπονήθηκε από την ειδική Επιτροπή που είχε συσταθεί στο Υπουργείο Δικαιοσύνης, δόθηκε πριν από 6 περίπου μήνες σε όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς, μη κυβερνητικές οργανώσεις κ.λ.π. ? και βασικές παρατηρήσεις τους ενσωματώθηκαν σε αυτό, έτσι όπως κατατέθηκε προς ψήφιση στη Βουλή. Μεταξύ άλλων συνέβαλαν με τις απόψεις τους ? πολλές από τις οποίες υιοθετήθηκαν ? το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, η Γενική Γραμματεία Ισότητας, ο Συνήγορος του Πολίτη, η Διεθνής Αμνηστία, η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου της κας Μαραγκοπούλου, το Ευρωπαϊκό Λόμπυ Γυναικών, το Εθνικό Παρατηρητήριο για την αντιμετώπιση της Βίας κατά των Γυναικών, κ.ά.
Επιχειρούμε, με όλα τα μέσα που έχουμε στη διάθεσή μας, να διασφαλίσουμε σχέσεις βασισμένες στην ατομική αξιοπρέπεια, την αυτοδιάθεση και την αυτοεκτίμηση μέσα στην ελληνική οικογένεια ? άρα και στην ελληνική κοινωνία?
Αφουγκρασθήκαμε, με την καρδιά και με το νου, τις χιλιάδες γυναίκες, τα χιλιάδες παιδιά, τους χιλιάδες ανήμπορους ηλικιωμένους που βιώνουν την οικογενειακή τους ζωή σαν ένα ανείπωτο, μέχρι σήμερα, δράμα. Και θέλω να πιστεύω, ότι όλες οι πολιτικές δυνάμεις θα στηρίξουν την προσπάθειά μας, να δώσουμε στα θύματα της ενδοοικογενειακής βαναυσότητας φωνή και κρατική αρωγή
Εκτύπωση Άρθρου
|
